Αποζημίωση μαμούθ 124 εκατομμυρίων ευρώ προς την ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και την ΑΚΤΩΡ θα πληρώσει το Ελληνικό δημόσιο για την καθυστέρηση απαλλοτριώσεων που αφορούν το τμήμα του βόρειου οδικού άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) και συγκεκριμένα το τμήμα Νεάπολης Χερσονήσου. (Δες εδώ).
Το σχέδιο κατασκευής του υποέργου προϋπολογίζεται σε κόστος 295 εκατομμυρίων ευρώ και έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί η παράδοση των απαλλοτριώσεων σε 12 μήνες (από το 2023) ενώ αυτό περνάει με υπέρβαση στους 24. Τώρα, μόνο η αποζημίωση προς τις εταιρείες ανέρχεται σχεδόν στο προαναφερθέν ύψος ενώ φαίνεται ότι θα χαθεί και η συγχρηματοδότηση ύψους 90 εκατομμυρίων για το υποέργο από το Ταμείο Ανάκαμψης λόγω επίσης των καθυστερήσεων.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η απώλεια της συγχρηματοδότησης των 90 εκατομμυρίων ευρώ, το άθροισμα της αποζημίωσης και της πιθανής απώλειας προσεγγίζει τα 215 εκατομμύρια ευρώ, κόστος που τελικά θα επιβαρύνει τους πολίτες. Σαφώς πρέπει να αναζητηθούν ευθύνες για το γεγονός αυτό, όμως πρέπει να κάνουμε και κάποιες γενικές παρατηρήσεις.
Πρώτη παρατήρηση είναι η ανευθυνότητα των υπουργών του συνόλου του υπουργικού συμβουλίου διότι όταν κατατίθεται μια τέτοια σύμβαση με ρήτρες που φτάνουν στο κόστος τους, σχεδόν το κόστος του έργου, πρέπει να υπάρξει αντίδραση. Το συμβούλιο δρα ως σώμα. Επομένως, είναι συνυπεύθυνο. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν πολλές εταιρείες πέραν αυτών που προαναφέραμε, που να έχουν τη δυνατότητα να αναλάβουν ένα τέτοιο έργο. Επομένως, πρέπει ή να δημιουργηθούν κοινοπραξίες ή να δημιουργηθεί ένας ή δύο υπεργολάβοι. Επιλέγεται το δεύτερο και εσωτερικά των εταιρειών θα δουλέψουν οι μικρότεροι εργολάβοι ως μεροκαματιάρηδες.
Ένα δεύτερο κομμάτι που πρέπει να εξεταστεί είναι το σχέδιο ΣΔΙΤ. Αυτό κατά κανόνα τρέχει με τον εξής τρόπο. Ένας εργολάβος εκτελεί το έργο και αναλαμβάνει τη λειτουργία του και την είσπραξη των εσόδων του για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Τα έργα αυτά εκτελούνται με π.χ. 50% περίπου πόρους του εργολάβου, που μπορεί να είναι είτε ίδιοι πόροι της εταιρείας είτε δάνειο, και με π.χ. 50% συγχρηματοδότηση του Δημοσίου παράλληλα με την Ε.Ε. (τα νούμερα των ποσοστών μπορεί να ποικίλουν ανά έργο). Επομένως όταν το Δημόσιο αναγκάζεται να χρηματοδοτήσει έμμεσα τον εργολάβο μέσω δανείων από τις ανακεφαλαιοποιημένες τράπεζες της χώρας, να χρηματοδοτήσει το έργο κατά το ποσοστό που του αναλογεί ως δημόσιο με ίδιους πόρους, αλλά και να εντάξει το έργο μέσα στα προγράμματα της Ε.Ε. που και εκεί είναι πόροι που συγκεντρώνονται από τους φόρους μας. Είναι ως το Δημόσιο, δηλαδή εμείς, να αναλαμβάνουμε όλο το κόστος.
Παραταύτα, το έργο προσφέρει έσοδα στον εργολάβο που πάλι εμείς θα πληρώσουμε μέσω της χρήσης του έργου. Αυτό είναι άδικο. Τα νούμερα για το έργο του ΒΟΑΚ είναι περιγραφικά, διότι υπάρχουν πολλές παράμετροι που μπορούν να τα αυξομειώνουν κατά την εκτέλεση. Συνολικός προϋπολογισμός: 1,7 έως 2,05 δισ. ευρώ. Από αυτά το 1,3 δισ. ευρώ το βάζουν οι τέσσερις συστημικές τράπεζες που όρισαν αυτό ως ανώτατο ποσό (πλαφόν) που μπορεί να φτάσει ο δανεισμός και αντιστοιχεί περίπου στο 63% μέχρι το 74% ανάλογα το πραγματικό κόστος του έργου. Τα 790 εκατομμύρια ευρώ αναμένεται να φτάσουν οι ανάγκες από επιδοτήσεις και τα ίδια κεφάλαια. Από αυτά, τα ίδια κεφάλαια του αναδόχου μπορεί να κυμανθούν μεταξύ των 100 έως 300 εκατομμυρίων ευρώ (σύμφωνα με υπολογισμούς από τα διαθέσιμα στοιχεία του έργου). Δεν θεωρούμε ότι χρειάζεται από εμάς βαθύτερη ανάλυση σε αυτό το κομμάτι.
Ένα τρίτο κομμάτι που θα πρέπει να εξετάσουμε είναι ότι η συγκεκριμένη κατάσταση που δημιουργείται με την αποζημίωση φαίνεται να έχει συχνότητα και να λειτουργεί ως μοτίβο. Οι εταιρείες όπως αυτές λειτουργούν ως υπεργολάβοι στα μεγάλα έργα και υπάρχει ιστορικό ανάλογων περιστατικών με αποζημιώσεις και υπερκοστολογήσεις που να φτάνουν το 15% του κόστους ενός έργου αλλά και φωτογραφικούς διαγωνισμούς. Κάποια από αυτά τα έργα είναι π.χ. τα έργα της τηλεδιοίκησης στον ΟΣΕ-ΕΡΓΟΣΕ ή κάποιες υπερτιμολογήσεις που δόθηκαν με την Εγνατία Οδό και μετά χρεοκόπησαν οι εταιρείες αυτές ή ακόμη και το πρόσφατο σκάνδαλο με τα «πράσινα σπιτάκια ανακύκλωσης» όπου ήδη ζητήθηκαν πίσω από την Ε.Ε. 40 εκατομμύρια ευρώ.
Υπάρχει και ένα τέταρτο κομμάτι που θα πρέπει να το ερευνήσει η δικαιοσύνη, εφόσον αποκτήσει τα αντανακλαστικά που πρέπει, και αφορά το ασυμβίβαστο των διαγωνισμών και των συμβάσεων, διότι φαίνεται να υπάρχουν συγγενικές, φιλικές, ή ακόμη και επαγγελματικές σχέσεις μεταξύ των αναδόχων των έργων, των υπουργών, των προϊσταμένων των υπουργείων ή ακόμη και αυτών που σχεδιάζουν τα έργα. Πρέπει να υπάρξει κλήση για έλεγχο. Αυτό είναι κάτι που θα περιμένουμε για να το δούμε, παρότι δεν το είδαμε μέχρι τώρα να εξετάζεται ως κάτι μεμπτό, παρά τις ευρωπαϊκές συστάσεις που έχει λάβει η χώρα μας για άλλα έργα. Αυτό εσφαλμένα ονομάζεται διαπλοκή. Διαφθορά είναι πιο σωστή λέξη διότι φθείρει τη λογική. Όπως και να ’χει, πρέπει να κοπεί. Η δικαιοσύνη πρέπει να ζητήσει τα πόθεν έσχες όλων των εμπλεκομένων, να ερευνήσει πιθανά ασυμβίβαστα και να εξετάσει τις συμβάσεις και τα πρακτικά των επιτροπών.
Κάθε νοήμων πολίτης που βλέπει αυτή την κατάσταση διερωτάται γιατί έχει ανάγκη το κράτος αυτές τις εταιρείες και να μην φτιάχνει δικές του, αν χρειάζεται, και για κάθε έργο. Η απάντηση είναι απλή. Γιατί είμαστε στην εποχή της κατάργησης του κράτους, τη διάσπαση της πολιτείας και τη μετατροπή της σε ένα κοινόβιο που θα επικρατεί καθεστώς γαλέρας και ο νόμος της ζούγκλας. Όλα θα ανήκουν σε μια στενή κάστα ανθρώπων όπου και αυτή η κάστα μέσω ελέγχου των εταιρειών των προσώπων που την αποτελούν, θα ανήκει στα χρηματιστήρια και σε αυτόν που τα ελέγχει. Επομένως η λύση στο πρόβλημα είναι ακριβώς η αντίθετη, και θα λέγαμε ότι έχει και βάση δικαίου.
Τα μεγάλα έργα πρέπει να τα εκτελεί το κράτος μέσω εταιρειών του που θα φτιάχνονται και θα ανήκουν στον κυρίαρχο του κράτους, έθνος. Το χρηματιστήριο θα πρέπει να ανήκει μέσω του κράτους στο έθνος, όπου αυτό θα κατευθύνει κεφαλαία προς εξυπηρέτηση του συλλογικού οφέλους και όχι υπέρ της κερδοσκοπίας ή, καλύτερα, της αφαιμάξεως των πολιτών από τα χρήματα και την κυριότητά τους. Τέλος, για να συμβούν όλα αυτά, χρειάζεται η ενεργή συμμετοχή των ίδιων των πολιτών στην εκτέλεση των δράσεων αυτών αλλά και του ελέγχου της διοίκησης. Και θεωρούμε ότι μετά από αυτά που έχουμε πάθει, μπορούμε και βιωματικά να πράξουμε τον έλεγχο. Έχουμε δει κάθε απάτη και τον τρόπο που συμβαίνει και τα αποτελέσματά της. Δύσκολα θα υπάρξει πλέον ευρεσιτεχνία απάτης στο μέλλον. Δεν χρειαζόμαστε καμία γνώση πανεπιστημίων και κάθε λερατού κόκορα που εμμέσως ή και άμεσα ευθύνεται και αυτός, τουλάχιστον όσο και ο καθένας για το χάλι μας.
DimLoup